Hoogwerker certificaat verplicht? Wat geldt voor een mini hoogwerke

Een hoogwerker certificaat is in Nederland niet wettelijk verplicht. De Arbowet verplicht de werkgever wel om aantoonbaar te zorgen dat iedere bediener deskundig is en voldoende instructie heeft gekregen (artikel 8 Arbowet en artikel 7.17c Arbobesluit). Een certificaat, zoals een IPAF PAL Card, is de makkelijkste manier om die deskundigheid aan te tonen. Er is geen wettelijke geldigheidsduur; opleiders en IPAF hanteren doorgaans 5 jaar.

Dit artikel is geschreven voor werkgevers, facilitair managers, installateurs en onderhoudsbedrijven die medewerkers met een hoogwerker laten werken. U leest wat de wet precies eist, wanneer een certificaat in de praktijk toch nodig is, hoe lang het geldig is en wat dit betekent voor een mini hoogwerker.

Is een hoogwerker certificaat wettelijk verplicht?

Nee. Er is geen wetsartikel dat een specifiek hoogwerker certificaat voorschrijft. Dat is anders dan bij bijvoorbeeld mobiele kranen en torenkranen vanaf 10 tonmeter, waarvoor het Arbobesluit (artikel 7.32) wel een wettelijk deskundigheidsbewijs eist.

Voor hoogwerkers geldt een open norm: de werkgever moet zorgen dat het werk veilig gebeurt en dat de bediener weet wat hij doet. Hoe de werkgever dat regelt, bepaalt hij zelf. Een certificaat is daarom geen plicht, maar wel het sterkste bewijs dat u aan de plicht voldoet.

Vraag	Kort antwoord
Is een hoogwerker certificaat wettelijk verplicht?	Nee
Is aantoonbare instructie en deskundigheid verplicht?	Ja, voor iedere bediener
Wie is verantwoordelijk?	De werkgever
Wettelijke geldigheidsduur certificaat	Geen; in de praktijk 5 jaar
Eisen opdrachtgevers soms een certificaat?	Ja, vaak op bouwplaatsen en bij grote bedrijven
Moet de hoogwerker zelf gekeurd worden?	Ja, periodiek (artikel 7.4a Arbobesluit)

Wat eist de Arbowet dan wel van de werkgever?

Drie wetsartikelen bepalen wat u als werkgever moet regelen voordat een medewerker een hoogwerker bedient:

• Artikel 8 lid 1 Arbowet (voorlichting en onderricht). De werkgever zorgt dat werknemers doeltreffend worden voorgelicht over de werkzaamheden, de risico's en de maatregelen om die risico's te beperken.
• Artikel 7.17c Arbobesluit (gebruik mobiele arbeidsmiddelen). Mobiele arbeidsmiddelen met eigen aandrijving mogen alleen worden bestuurd door werknemers die daarvoor specifiek deskundig zijn.
• Artikel 3.16 Arbobesluit (voorkomen valgevaar). Waar kans is om 2,5 meter of meer te vallen, neemt de werkgever maatregelen. Een hoogwerker met afgeschermd platform is zo'n maatregel, maar alleen als hij correct wordt gebruikt.

Het sleutelwoord is aantoonbaar. Gebeurt er een ongeval, dan wil de Nederlandse Arbeidsinspectie zien dat de werkgever zijn verplichtingen is nagekomen. Kunt u niet laten zien dat de bediener instructie heeft gehad, dan ligt de verantwoordelijkheid bij u, met mogelijk een boete en aansprakelijkheid voor de schade.

Wanneer is een hoogwerker certificaat in de praktijk toch nodig?

Ook zonder wettelijke plicht komt u in deze situaties niet zonder certificaat:

• De opdrachtgever eist het. Veel bouwplaatsen, industriële terreinen en grote bedrijven laten alleen bedieners toe met een IPAF PAL Card of een vergelijkbaar certificaat.
• U werkt met grote of zelfrijdende hoogwerkers. Bij schaarhoogwerkers, telescoop- en knikarmhoogwerkers zijn de risico's groter en is een erkende opleiding de gangbare manier om deskundigheid aan te tonen.
• Uw verzekeraar of uw eigen RI&E vraagt erom. Staat in de risico-inventarisatie en -evaluatie dat bedieners gecertificeerd moeten zijn, dan geldt dat binnen uw bedrijf als regel.
• U huurt een hoogwerker. Verhuurbedrijven vragen bij grotere machines vaak naar een certificaat van de bediener.

Welke hoogwerker certificaten zijn er?

In Nederland zijn twee soorten gangbaar: het internationale IPAF-certificaat en nationale hoogwerkercertificaten van opleiders. Beide zijn geen wettelijk diploma, maar een bewijs van gevolgde opleiding.

Certificaat	Wat het is	Geldigheid	Indicatie kosten
IPAF PAL Card	Internationaal erkend, per machinecategorie	5 jaar	Vanaf circa € 250 per categorie
Nationaal hoogwerkercertificaat	Opleiding van een Nederlandse opleider, vaak alle typen in één cursus	Meestal 5 jaar (eigen termijn opleider)	Vanaf circa € 250
Interne instructie (vastgelegd)	Instructie op de eigen machine, door leverancier of deskundige collega	Geen vaste termijn; herhalen bij nieuwe machine of werknemer	Vaak inbegrepen bij aanschaf

De meeste cursussen duren één dag, met een theorie- en een praktijkdeel. Prijzen verschillen per opleider en groepsgrootte.

Welke IPAF-categorie heeft u nodig?

Categorie	Type hoogwerker	Voorbeeld
1a (statisch verticaal)	Verticaal platform, niet verrijdbaar in hoge stand	Mastlift
1b (statisch giek)	Giek op stempels, niet verrijdbaar in hoge stand	Aanhangerhoogwerker, hoogwerker op bus
3a (mobiel verticaal)	Zelfrijdend verticaal platform, verrijdbaar in hoge stand	Schaarhoogwerker
3b (mobiel giek)	Zelfrijdende giek, verrijdbaar in hoge stand	Telescoop- en knikarmhoogwerker
PAV (push around vertical)	Handverrijdbaar verticaal platform	Mini hoogwerker

Hoe lang is een hoogwerker certificaat geldig?

Wettelijk is er geen geldigheidsduur, omdat het certificaat zelf niet wettelijk verplicht is. In de praktijk geldt:

• een IPAF PAL Card is 5 jaar geldig;
• nationale hoogwerkercertificaten hanteren meestal ook 5 jaar;
• opdrachtgevers accepteren een verlopen certificaat doorgaans niet.

Belangrijker dan de datum op het pasje: de werkgever moet ervoor zorgen dat de kennis actueel blijft. Krijgt een medewerker een ander type hoogwerker, dan is aanvullende instructie op die machine nodig, ook als het certificaat nog geldig is.

Heeft u een certificaat nodig voor een mini hoogwerker?

Voor een mini hoogwerker is een certificaat, net als voor andere hoogwerkers, niet wettelijk verplicht. De plicht tot aantoonbare instructie geldt wel. Een mini hoogwerker is eenvoudiger dan een schaarhoogwerker: één persoon, maximaal 6 meter werkhoogte, handverrijdbaar en met een beperkt aantal bedieningsfuncties. Een goede instructie op de eigen machine is daarom meestal voldoende, tenzij uw opdrachtgever of RI&E een certificaat eist.

Leg de instructie vast. Noteer per medewerker minimaal:

• naam, datum en wie de instructie gaf;
• type en serienummer van de hoogwerker;
• de behandelde onderwerpen: dagelijkse controle, opstellen en waterpas zetten, bediening, maximaal draagvermogen, noodbediening en nooddaling, gebruik van het ankerpunt;
• een handtekening van de medewerker.

Lockhard levert bij iedere Up Lift een Nederlandstalige bedienings- en veiligheidsinstructie. Op aanvraag geeft Sietse Booi de instructie persoonlijk op uw locatie, aan de monteurs die de machine gaan gebruiken. Dat is direct een vastgelegd instructiemoment voor uw administratie.

Let naast de bediener ook op de machine zelf. Een hoogwerker moet periodiek worden gekeurd volgens artikel 7.4a van het Arbobesluit, in de praktijk jaarlijks. Op het platform van iedere Up Lift zit een ankerpunt van 6 kN voor één persoon volgens NEN-EN 280-1:2022.

 

Checklist: voldoet u als werkgever?

Controlepunt	Wettelijke basis
Iedere bediener heeft instructie gehad en dat is vastgelegd	Artikel 8 Arbowet
Bedieners van zelfrijdende hoogwerkers zijn daarvoor deskundig	Artikel 7.17c Arbobesluit
Werk vanaf 2,5 meter gebeurt met een veilig arbeidsmiddel	Artikel 3.16 Arbobesluit
De hoogwerker is periodiek gekeurd	Artikel 7.4a Arbobesluit
Werken op hoogte staat in de RI&E met maatregelen	Artikel 5 Arbowet
Certificaat aanwezig als opdrachtgever of RI&E dat eist	Contract of eigen beleid

Instructie op locatie bij aanschaf van een mini hoogwerker

Lockhard Benelux levert sinds 2007 vanuit Friesland aan bedrijven in Nederland en België. Overweegt u een mini hoogwerker, dan komt Sietse Booi gratis langs voor een demonstratie in uw eigen pand. Na aanschaf verzorgt hij op aanvraag de instructie voor uw medewerkers op locatie.

Direct contact met Sietse Booi: 06 22 457 774 (ook WhatsApp) of info@lockhard.nl.

Vraag een demo en instructie op locatie aan

Veelgestelde vragen over het hoogwerker certificaat

Is een hoogwerker certificaat verplicht?

Nee, een hoogwerker certificaat is in Nederland niet wettelijk verplicht. De werkgever moet wel aantoonbaar zorgen dat iedere bediener deskundig is en instructie heeft gekregen, op grond van artikel 8 Arbowet en artikel 7.17c Arbobesluit.

Hoe lang is een hoogwerker certificaat geldig?

Er is geen wettelijke geldigheidsduur. Een IPAF PAL Card is 5 jaar geldig en de meeste nationale hoogwerkercertificaten hanteren ook 5 jaar.

Wat kost een hoogwerker certificaat?

Een IPAF-training kost vanaf circa € 250 per categorie. Nationale hoogwerkercursussen beginnen rond hetzelfde bedrag. De meeste cursussen duren één dag.

Mag ik zonder certificaat een hoogwerker bedienen?

Ja, als uw werkgever u aantoonbaar voldoende instructie heeft gegeven en u deskundig bent voor die machine. Opdrachtgevers en verhuurbedrijven kunnen wel een certificaat eisen.

Welke IPAF-categorie heb ik nodig voor een schaarhoogwerker?

Voor een zelfrijdende schaarhoogwerker is dat categorie 3a (mobiel verticaal). Voor telescoop- en knikarmhoogwerkers is dat 3b.

Heb ik een certificaat nodig voor een mini hoogwerker?

Nee, niet wettelijk. Een vastgelegde instructie op de eigen machine is de basis. Lockhard levert bij iedere Up Lift een Nederlandstalige instructie en geeft op aanvraag instructie op locatie.

Wat gebeurt er als er een ongeval gebeurt en de bediener geen instructie had?

Dan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie de werkgever een boete opleggen, omdat niet aantoonbaar aan de instructieplicht is voldaan. De werkgever kan daarnaast aansprakelijk zijn voor de schade.